Een blik op de bewaarplicht

Halverwege 2011 werd de maximale termijn voor dataretentie in Nederland bijgesteld naar zes maanden. Met de bijstelling werd gehoopt op een uiteindelijke afschaffing. Maar uit een gelekt intern document blijkt dat de Europese Commissie andere plannen heeft en de bewaarplicht wil behouden of zelfs uitbreiden.

We kregen van Rejo Zenger (Bits of Freedom) en Michiel Steltman (DHPA) op onze vragen over de bewaarplicht.

Ben je van mening dat uitbreiding van de bewaarplicht noodzakelijk is en dat het goed is dat de Europese Commissie de wensen van de opsporingsdiensten laat onderzoeken?

Niet aantoonbaar
“De uitbreiding is niet alleen niet noodzakelijk, maar ook nog eens niet aan de orde,” vertelt Rejo Zenger. “De Europese Commissie kan de noodzaak van de bewaarplicht in de huidige vorm al niet aantonen, terwijl ze dat moet op grond van het EVRM. Dat weet de Commissie zelf ook. In de gelekte notitie constateert zij dat er onvoldoende bewijs is aangeleverd door de lidstaten en dat de huidige regels eigenlijk ook nooit voldoende bewijs kunnen opleveren.”

Zolang de noodzaak van de bewaarplicht niet is aangetoond, is er volgens Zenger maar een goede conclusie mogelijk: “We moeten stoppen met de enorme inbreuk op de privacy van 500 miljoen onverdachte Europese burgers.”

Werkbare wetten en regels
De DHPA vindt de motieven en achtergronden van regels en wetten het domein van het politieke debat. “Wij mogen er echter op vertrouwen dat de wetgever en de commissie met uitvoerbare, werkbare wetten en regels komen die providers niet eenzijdig op hoge kosten jagen. Aangezien het internet niet bij de landsgrenzen ophoudt, is het begrijpelijk dat de Europese Commissie hier een standpunt en aanbevelingen over ontwikkelt. Met andere woorden: het is redelijk om medewerking te vragen van de markt. Het is echter niet acceptabel om de lasten en kosten van opsporing en handhaving eenzijdig bij de markt te leggen. Dat is de wereld op zijn kop.”

Welke (technische) issues en/of problemen voorzie je binnen de ISP-sector?

“Er zijn drie grote zorgen: proportionaliteit, scope, en privacy,” geeft Steltman in zijn reactie aan. “Proportionaliteit betreft de enorme impact van het voorstel versus het beoogde resultaat. Omdat de overheid niet helder voor ogen heeft welke wetten en regels het betreft en hoe de handhaving en opsporing moeten worden ingericht, neemt men blijkbaar een veel te ruim voorschot. Kort door de bocht: ‘als alle informatie maar beschikbaar is en blijft, wie weet hebben we er dan nog eens wat aan.’ Dat leidt tot hoge en buitenproportionele kosten voor de provider. Zo legt de overheid de last eenzijdig bij de markt en neemt zij zelf geen enkele verantwoordelijkheid.”

“Scope betreft de onduidelijkheid voor wie dit nu gaat betreffen en raken. De door de overheid gebruikte definities en termen wijken volledig af van die gebruikelijk zijn in de markt en worden daardoor het domein van juristen. Nog steeds wordt er gediscussieerd over de juiste interpretatie van de eerdere regels. De overheid zou aanduidingen moeten gebruiken die in de markt gebruikelijk zijn, anders zijn ze onwerkbaar. De DHPA heeft hiervoor al zijn hulp aangeboden.”

“Procedures betreft de manier van bewaren en ontsluiten voor instanties. Hierin ligt een groot risico voor de privacy. Omdat niet – of in veel te vage termen – wordt vastgelegd wie binnen de overheid en onder welke omstandigheden informatie kan gebruiken. Terecht maken burgers zich hierover zorgen.”

Welk standpunt moet de ISP-sector volgens jou innemen, ten opzichte van het ‘technologisch neutraal’-concept van de opsporingsdiensten?

Sterk maken voor afschaffing
“Niet alleen vormt de bewaarplicht een inbreuk op de privacy van de klanten van aanbieders, het is ook een enorme last op de bedrijfsvoering van de aanbieders zelf,” zegt Zenger. “Zij moeten investeren in de infrastructuur die nodig is voor het grote graaien van opsporings- en inlichtingendiensten, zonder dat ze daarvoor volledig worden gecompenseerd.”

“Aanbieders van internet en telefonie moeten zich sterk maken voor het afschaffen van de bewaarplicht,” vindt Zenger. “Ze moeten die boodschap uitdragen, tot bij de Europese Commissie. Dat kan door samen te werken in de Nederlandse brancheorganisaties, maar ook op Europees niveau met EuroISPA. Daarmee bewijzen zij niet alleen zichzelf een goede dienst, maar dragen zij ook bij aan de bescherming van de privacy van de Europese burger.”

Niet doenlijk
De sector zou volgens Steltman als volgt moeten reageren. “Medewerking aan de opsporing en handhaving door providers is op de geschetste manier niet doenlijk en maakt de problematiek alleen maar groter. Medewerking door de sector is alleen mogelijk als de overheid heldere en specifieke doelen formuleert voor opsporing en handhaving met betrekking tot bewaren van verkeersgegevens.”

“Daarnaast is het zaak zeer specifieke, gedetailleerde en in kosten uitvoerbare maatregelen uit te werken die proportioneel zijn met betrekking tot dat beoogde resultaat,” vertelt Steltman. “Ook moet de overheid bereidt zijn de consequenties van haar eigen keuzes te dragen door de kosten voor uitwerking voor haar rekening te nemen.”

Branche biedt hulp aan
“De overheid zal verder moeten afstappen van een eigen werkelijkheid en haar terminologie afstemt op dat wat gebruikelijk is op het web,” geeft Steltman aan. “De branche biedt hierbij haar hulp aan. En de informatie van de burger kan niet zonder meer aan de overheid worden toevertrouwd. Toegang door opsporingsinstanties moet daarom worden geborgd met heldere, werkbare, transparante en specifieke regels en procedures met betrekking tot de ontsluiting van de bewaarde informatie. Zo moet er sprake zijn van rechterlijke toetsing vooraf, heldere en gecontroleerde security policies en procedures en policies voor vernietigen van data.”

Over Redactie ISP Today

ISP Today is het Nederlandstalige platform voor de Internet Service Providers in Nederland. We presenteren nieuws van redactionele kwaliteit met relevantie voor de Nederlandse ISP community. Internet Service Providers en met name de mensen daarachter staan centraal op ISP Today.