Leren van Vodafone-brand

Naar aanleiding van de brand die op 4 april woedde in Rotterdam en een netwerkcentrale trof van Vodafone, stelden we Alex Bik (BIT), Gerben van der Veen (Dataplace), Joscha Niemann (The Datacenter Group) en Vincent Liebe (Vaultex) een aantal vragen.

Hoe is een datacenter doorgaans tegen brand beschermd?

Vincent: “Beschermende maatregelen bestaan doorgaans uit preventieve maatregelen, detectiesystemen en blusinstallaties. Onder preventieve maatregelen kan je oa verstaan de bouwkundige voorzieningen die van toepassing zijn zoals brandwerende compartimenten, toegepaste materialen in het datacenter, etc. Ook organisatorische maatregelen maken hier onderdeel vanuit. Een voorbeeld hiervan is bv het wel/niet toestaan van bijv. verpakkingsmaterialen in het DC, huisregels, etc. Hoe hoger de  graad van preventie, hoe kleiner de kans op het ontstaan/ ontwikkelen van een brand.”

Gerben: “Er zijn een aantal preventieve zaken die je als datacenter moet regelen. Het begint allereerst bij bouwkundige maatregelen. Hierbij moet je denken aan bijvoorbeeld de afstand van de perceelgrens tot een naastliggend object. Tussen ons pand en de buren zit minimaal 12 meter. Ten tweede moet je goed kijken naar de bouwkundige staat. Greenfield bouwen biedt het voordeel dat je hier voordat je een DC bouwt goed naar kunt en moet kijken. Zo zijn onze belangrijke ruimten intern gecompartimenteerd met 90 minuten brandwerendheid en zijn alle buitengevels en het dak 120 minuten brandwerend. Nadat je qua locatie en bouwkundig alle noodzakelijke voorzorgsmaatregelen hebt getroffen gaat het qua installaties verder. Goede branddetectie (VESDA – Very Early Smoke Detection Alarm) in ruimten waar grote hoeveelheiden lucht zich verplaatsen is een must om snel een beginnende brand vanuit intern te detecteren.”

Joscha: “Bij brandveiligheid gaat het eerst om gebruikers en medewerkers bewust maken van de gevaren en gevoeligheid van brand. Ten tweede om het voorkomen van brand. En ten derde het bestrijden van brand die ondanks de eerste en tweede maatregel alsnog uitbreekt te beëindigen. Veel datacenters vergeten om ook hun omgeving te informeren en in overleg te treden over aanvullende voorzieningen. Als je bewustzijn creëert in je omgeving kan je ook veel medewerking verwachten.”

Alex: “Wij zijn van mening dat je datacenters moet bouwen als datacenter, en dus geen bestaande gebouwen moet proberen om te bouwen en aan te passen. Daarbij is de keuze van de locatie belangrijk (niet in de buurt van chemische industrie, tankstations met LPG en dat soort dingen). Verder zou een datacenter een vrijstaand gebouw moeten zijn en moet bij de bouw rekening worden gehouden met de brandwerendheid, ook van kabeldoorvoeren en dergelijke. Dat laatste moet onderhouden worden en worden bijgewerkt en hersteld als er nieuwe kabels zijn aangelegd.”

Is het wel of niet verstandig om kantoren in je DC te hebben?

Gerben: “Wij zien hierin geen extra risico. Wij werken met compartimenteringen. Het kantoor staat qua compartiment helemaal los van het datacenter gedeelte en hier tussen is een bouwkundige brandwerendheid van 120 minuten. Natuurlijk hebben wij in het kantorencomplex ook een branddetectie en brandmeldinstallatie zodat mocht een brand vanuit het kantorencomplex ontstaan dit snel bekend is. Ook belangrijk is het om na te denken over je afvalverwerking. Je containers plaats je inpandig en zet je niet buiten tegen je pand aan. Rijdt “voor de grap” eens een rondje over een regulier bedrijventerrein en je ziet al snel dat hier vaak niet over wordt nagedacht…”

Vincent: “Dat kan prima, mits de brandcompartimentering juist is gekozen en brand- over/doorslag wordt voorkomen. Bescherming van de brandcompartimenten kan dus volledig passief zijn zodat ook zonder detectie de belangrijke ruimtes in tact blijven. Ook hier geldt dat je een stukje common sense in acht moet nemen. Een papieropslag van het kantoor direct naast de datazaal is misschien niet heel handig…”

Alex: “Wat kantoorruimte in een datacenter ontkom je niet aan, maar DC’s in grote kantoorgebouwen met meerdere verdiepingen en verschillende gebruikers/huurders is niet aan te raden. Branddetectie in de kantoren is uiteraard belangrijk, maar daar voorkom je geen brand mee.”

Joscha: “Gemengde functies in een datacenter zijn altijd onverstandig, tenzij de andere functie op dezelfde manier beveiligd wordt tegen brand als de datazalen. Dit is echter kostbaar en economisch onrendabel. Het is aannemelijk te veronderstellen dat in kantoren, woningen, sportcomplexen, etcetera, meer risico is op lekkages, brand en ander soortige bedrijfsongevallen, al dan niet door menselijke fouten. Het liefst heb je helemaal geen mensen en andersoortige installaties in je datacenter dan enkel primair benodigd voor de continuïteit van het serverpark. In dit kader passen wij in nieuwbouw en uitbreidingsplannen complete scheiding van IT vloer en installaties en kantoren, het liefst in andere gebouwen. Daarentegen ontvang je klanten het liefst op locatie waar het mogelijk is je technische innovaties en colocatie-diensten live kan tonen.”

Moet je een DC niet bouwen als doos in een doos?

Joscha: “Een doos in een doos is minder veilig dan een doos naast een doos, indien één van de dozen afbrand. Datacenters dienen gebouwd te zijn om een dergelijk ongeluk te kunnen weerstaan. Er moet adequate blusinstallatie zijn. Brand moet direct  geconstateerd worden. Brandrisico moet beperkt worden door strikte huisregels en veiligheidsmaatregelen. Er moet bewustzijn zijn bij alle betrokkenen en gebruikers van een datacenters en de eventueel direct aanpalende bebouwing of voorzieningen.”

Gerben: “Nee, wij zijn van mening van niet. Als je de afhankelijkheid van anderen wilt elimineren, en dat wil je zo veel mogelijk als datacenter, dan bouw je met een goede afstand tot het naastgelegen object zodat er geen brandoverslag kan plaatsvinden. Verder zie je vaak dat datacentra het vastgoed huren van een verhuurder of belegger en geen tot weinig invloed hebben op dergelijke bouwkundige zeer belangrijke zaken. Brand zal zijn weg vinden in de zwakste schakel!”

Alex: “Tja, het is een afweging. Het is een dure oplossing. Het lijkt me zinniger om een apart gebouw neer te zetten zodat je geen last hebt van je buren.”

Vincent: “Zeker het overwegen waard. Dergelijke systemen lijken relatief kostbaar maar kunnen zich tijdens een calamiteit als die bij Vodafone snel terugverdienen. Dit soort systemen zijn verkrijgbaar als integrale constructies welke autonoom binnen een ruimte kunnen worden opgebouwd zonder ingrijpende aanpassingen aan de bouwkundige constructie (e.e.a. natuurlijk afhankelijk van de situatie). De gebruikte snelbouwpanelen zijn water, vocht en rookdicht. Tevens is brandwerendheid erg hoog. Door de initiële kosten verdwijnen dit soort oplossingen vaak als eerste van de begroting. De vraag is of dit terecht is!”

Wat valt er in het algemeen (nog meer) te leren van de brand die Vodafone heeft meegemaakt?

Gerben: “Wat er zeker nog meer te leren valt van dit incident: Maak een goed aanvalsplan met de brandweer en betrek de brandweer erbij. Wij hebben hier hele goede ervaringen mee en dit maakt het besef op risico’s nog groter en zet je ook verder aan het denken om zaken op te lossen. Test dit aanvalsplan ook periodiek en denk na over hoe je omgaat met brand. Als de brandweer er is zijn zij “in control” en heb je als gebouw eigenaar of exploitant niets meer te zeggen. Sterker nog, je mag, mits je de goede kleding en opleidingen hebt, ook niet meer naar binnen. Dit maakt het in de praktijk lastig want de brandweer mag op ons verzoek weer geen stroom afschakelen. Vaak is kortsluiting de voornaamste oorzaak van een brand. Denk dus goed na hoe je de bron van de brand kunt aanpakken als de brandweer in control is…”

Vincent: “Ik ken de case inhoudelijk niet, maar het opstellen van een disaster recovery plan is essentieel voor belangrijke datacenters en knooppunten. Dit kan ook betekenen dat er meer redundantie in het systeem gebouwd zal moeten worden (door bv het inrichten van een uitwijklocatie elders). Door goed over dit plan na te denken weet je in de regel waar de zwakke plekken zitten en hoe hier ten tijden van calamiteiten mee om te  gaan. In de nasleep van een calamiteit heb je echt geen tijd meer om hier over na te denken. Deze draaiboeken moeten vooraf klaarliggen. Wil niet zeggen dat je daarmee perse weer heel snel operationeel bent, maar wel dat er een stuk voorspelbaarheid in het recoveryproces zit. Een dergelijk plan is altijd in relatie tot kosten voor extra voorzieningen, materialen en het belang van de desbetreffende locatie.”

Alex: “Je kunt niet voorkomen dat er af en toe brand uitbreekt. Al zouden er voor zover ik begrepen heb best een aantal punten zijn die voor verbetering vatbaar zijn, denk ik dat de grootste misser van Vodafone het gebrek aan redundantie is.”

Joscha: “Communicatie is Key. Kijk, de brand heeft plaatsgevonden. Daar doe je op dat moment niets meer aan. Je dient je klanten zo goed mogelijk te informeren over de oorzaak en de gevolgen, en wat je er aan gedaan hebt om de brand te voorkomen. Natuurlijk heeft Vodafone een backup. Dat kost tijd om op gang te krijgen. Ze zijn het echter vergeten te vertellen. Wellicht dat er dan meer begrip voor de zaak was geweest. Wat je al helemaal niet moet vergeten is dat je daarna je excuses aanbiedt en uitlegt hoe je in de toekomst een dergelijk ongeluk gaat voorkomen. Twee punten die ik mis in de brief die Vodafone op 12 april aan haar klanten heeft gestuurd. Ik adviseer Vodafone om haar nieuwe netwerkcentrale onder te brengen bij een van de datacenters lettend op de omgevingsrisico’s.”

Over Redactie ISP Today

ISP Today is het Nederlandstalige platform voor de Internet Service Providers in Nederland. We presenteren nieuws van redactionele kwaliteit met relevantie voor de Nederlandse ISP community. Internet Service Providers en met name de mensen daarachter staan centraal op ISP Today.

Laatste artikelen