Mag IP-adressen loggen van de privacywet?

Zo, ik ben weer terug van vakantie. Tijdens mijn vakantie bleven de vragen binnenstromen. Ga zo door!

Een veel voorkomend onderwerp betrof het al dan niet mogen loggen of vastleggen voor allerlei doeleinden van IP-adressen. IP-adressen zijn immers persoonsgegevens, en die mag je toch niet zomaar verwerken zonder toestemming? Bij sommige vraagstellers bespeurde ik een trollerige achtergrond (”ik wil ze terugpakken want ze hebben me geband”) maar het is natuurlijk een serieuze vraag.

Ja, een IP-adres is een persoonsgegeven. Meestal dan; een IP-adres identificeert een computer (ok, netwerkinterface) maar vaak is die computer door één persoon in gebruik, zodat het adres net zo persoonlijk wordt als een telefoonnummer. Het IP-adres van een server is natuurlijk geen persoonsgegeven.

Als je niet zeker weet of een IP-adres een persoon identificeert, maar je weet dat dit váák wel het geval zal zijn, dan kun je het beste op safe spelen als je privacytechnisch correct wilt zijn. Daarom (en omdat niet alleen de auteurswet last heeft van permanente expansie) wordt veelal aangeraden om IP-adressen altijd als persoonsgegeven te behandelen.

En dat betekent inderdaad dat je als hoofdregel alleen mag werken met een IP-adres als je toestemming hebt van de gebruiker daarvan.

Als hoofdregel, want er zijn wel degelijk uitzonderingen op die regel. Zo is er de regel dat je geen toestemming nodig hebt als het gebruik nodig is voor het uitvoeren van een overeenkomst met die gebruiker. Wil men een IP-sessie met jou, dan is het vrij logisch dat je het IP-adres gebruikt om die sessie op te zetten en te onderhouden. Wil men ingelogd blijven, dan mag je het IP-adres opslaan in je database om na te gaan of het nog steeds dezelfde persoon is. (Of dat slim is, is wat anders; het mag.)

Loggen van IP-adressen en met name het hebben van blacklists met IP-adressen vallen natuurlijk niet onder die “uitvoeren van een overeenkomst” uitzondering. Maar er is er nog eentje: als jouw gebruik van persoonsgegevens absoluut noodzakelijk is voor een legitiem doel én toestemming vragen is zinloos én jouw belang weegt op tegen de privacy van de wederpartij, dan mag het ook zonder toestemming.

Dit zijn drie hoge eisen maar het lijkt me dat een blacklist van structureel irritante personen wel voldoet aan deze eis. Het weren van zulke types is een legitiem doel, dat móet eigenlijk wel op basis van IP-adres en toestemming vragen aan trollen is waanzin.

Wel vraag ik me af hoe je dan om moet gaan met dynamische IP-adressen. Het overkwam mij ook laatst dat ik ineens geband was op Wikipedia: de vorige UPC-klant met dat IP-adres had kennelijk nogal huisgehouden. Een goede site heeft een bezwaarprocedure voor blokkades die irrelevant zijn geworden vanwege verlopen IP-adressen. Alleen, hoe ga je dan weer om met trollen die drie dagen niks zeggen en dan roepen dat ze tegen de ban van hun voorganger zijn aangelopen?



Arnoud Engelfriet
is partner bij ICTRecht sinds juni 2008. Hij is gespecialiseerd in internetrecht waar hij zich al sinds 1993 mee bezighoudt. Met zijn informatica-achtergrond richt hij zich graag op complexe technisch/juridisch ICT-vraagstukken en softwarelicenties (met name open source). Zijn website Ius mentis is één van de populairste van Nederland over ICT en recht.

Dit artikel verscheen op 13 augustus 2012 op zijn blog en is met toestemming overgenomen op deze website.

Over Arnoud Engelfriet

Arnoud Engelfriet is partner bij ICTRecht sinds juni 2008. Hij is gespecialiseerd in internetrecht waar hij zich al sinds 1993 mee bezighoudt.

Met zijn informatica-achtergrond richt hij zich graag op complexe technisch/juridisch ICT-vraagstukken en softwarelicenties (met name open source). Zijn website Ius mentis is één van de populairste van Nederland over ICT en recht.