Netneutraliteit providers nader bekeken

De Eerste Kamer heeft ervoor gezorgd dat netneutraliteit in de wet wordt opgenomen. Wij vroegen een aantal experts wat dit voor providers en de rest van de sector betekent.

Op onze vragen kregen we reacties van Ot van Daalen (Bits of Freedom), Matthijs van Bergen (ICT Recht) en Fulco Blokhuis (Boekx Advocaten). In dit lange lees je hun kijk op de zaak.

Hoe kijk je aan tegen het feit dat de wet is aangenomen?

Ot van Daalen: “We zijn erg blij dat de wet waarvoor we zo hard campagne hebben gevoerd is aangenomen! Woensdagavond hebben we zelfs een klein feestje gevierd! Netneutraliteit is een voorwaarde voor een vrij en open internet. Nu moet OPTA ook zorgen dat de wet goed wordt gehandhaafd.”

Matthijs van Bergen: “Wettelijke bescherming van netneutraliteit is een goede ontwikkeling. De wet is gefundeerd op de principes van de vrijheid van meningsuiting om de vrijheid van internetburgers de nodige bescherming te bieden tegen de toch vrij geconcentreerde macht van de providers. Er is niets mis mee om groot te zijn, maar dan heb je je wel te gedragen. Als je basale infrastructuur van de informatiemaatschappij levert, moet je niet zomaar de datapijpleiding van anderen mogen dichtknijpen als dat jou toevallig zo uitkomt.”

“De uitdaging hierbij is te zorgen dat iedereen netjes uitvoering aan de principes geeft, zonder het bureaucratisch te maken. We zullen zien hoe makkelijk of moeilijk dat in de praktijk blijkt te realiseren, dat hangt ook van de OPTA en de bestuursrechters af. Vooralsnog ben ik hier wel optimistisch over en je ziet duidelijk dat de opstellers van de wet hebben geprobeerd een goede balans te vinden.”

Fulco Blokhuis: “De wet kent drie nieuwe componenten, Netneutraliteit, ‘cookie-regeling’ en open tv. Qua Netneutraliteit is het een positieve wet, absoluut een vooruitgang voor het open internet en de privacy van internetters. Geen DPI, blokkade’s of filtering van bepaalde diensten die niet verboden zijn door de rechter. Er mag dus straks nog wel worden gefilterd op door de rechter verboden sites zoals The Pirate Bay. Omdat Nederland het eerste land in Europa en het tweede land ter wereld is die netneutraliteit in de wet heeft vastgelegd, zijn we weer een klein beetje een gidsland.”

“Ik vind het overigens wel jammer dat er niet expliciet in de wet staat dat er wel op verzoek van de abonnee mag worden gefilterd als die dat echt willen. Dit beperkt dus wel het ‘vrije’ internet. Het beperkt zo de contractsvrijheid van partijen.”

“Wat betreft de cookiewet ben ik kritischer. Het is in principe goed om internetters tegen zichzelf te beschermen en ze om toestemming te laten vragen wanneer er gegevens worden opgeslagen in de randapparatuur van de internetters.

Het gaat bovendien niet alleen om cookies. Het is vrij techniek neutraal geformuleerd. Wel moeten de gegevens in randapparatuur van de gebruiker staan. Een website die de gegevens direct op de eigen database plaatst valt er dus vermoedelijk niet onder.”

Wat betekent de aangenomen wet voor de Nederlandse ISP-sector?

Ot van Daalen: “Netneutraliteit betekent dat alle aanbieders van diensten ervan verzekerd zijn dat ze toegang houden tot hun klanten. Voor internetproviders schept dit een level playing field: die kunnen nu allemaal concurerren op snelheid en bandbreedte.”

Matthijs van Bergen: “De aanbieders van de datapijpleidingen, mogen zich maar in beperkte mate bemoeien met wat er over hun lijnen gaat. Ze zullen hun geld dus hoofdzakelijk moeten verdienen met het bieden van zo breed mogelijke leidingen en de keuzes over de content laten aan de randen van het netwerk. Dat leidt tot sterkere concurrentie om waar het om draait: zo veel mogelijk bandbreedte tegen zo laag mogelijke prijs. Zo kunnen alle providers op applicatie- en inhoudsniveau op eerlijke en gelijke voet blijven innoveren met nieuwe diensten die van de toenemende capaciteit goed gebruik maken.”

“Aanbieders van content, (web/SaaS) applicaties en hosting (Internet based service providers; IBSP’s), hebben wat meer regels om rekening mee te houden, maar dit komt ten goede aan de privacy van iedereen en helpt ervoor te zorgen dat de eerlijke aanbieders nog kunnen concurreren met diegenen die heel sneaky je hele pc vol met ‘spyware’ stoppen en je data verkopen aan jan en alleman zonder dat je er erg in hebt.”

“Kort gezegd: netneutraliteit beschermt de vrijheid op de vlakke toplaag over het internet. De ‘cookiewet’ (het is géén ‘cookieverbod’) probeert te waarborgen dat de privacy daar niet al te hard verdwijnt.”

Fulco Blokhuis: “Voor de providers die bewust met of zonder met toestemming van de abonnee filteren zal er wel wat veranderen. De ISP’s die geld verdienden aan tikken (sms, telefoon) moeten hun businessmodellen aanpassen.”

Welke consequenties heeft het aannemen van netneutraliteit voor (I)SP’s?

Fulco Blokhuis: “Vooral voor de telco’s zal het betekenen dat zij het verkeer niet meer mogen belemmeren, bijvoorbeeld bij de sms-killers als Whatsapp. Het is wel afwachten wat er met de motie Ester gaat gebeuren. In die motie werd de regering verzocht om de mogelijkheid te creëren om op verzoek van internetter te filteren op gespecificeerde ideële motieven. Wellicht sneuvelt deze motie op 15 mei bij de stemming, maar dat is niet zeker.”

“Voor providers als Kliksafe van gereformeerde huize zal er wel wat veranderen. Zij moeten hopen dat de motie Ester wordt aangenomen. Maar veel van de filters die ze aanboden mogen straks niet meer.”

Welke consequenties heeft het aannemen van de nieuwe cookieregels voor (I)SP’s?

Ot van Daalen: “Door de nieuwe regels zullen gebruikers zelf kunnen bepalen wanneer ze gevolgd willen worden door profiling-bedrijven. Dat legt de macht bij de internetgebruiker en zorgt dat privacy op internet beter wordt beschermd.”

Matthijs van Bergen: “De bescherming van internetburgers tegen ongewild volggedrag van providers op contentniveau is ook een goed streven. Met regelgeving op dit niveau moet je wel terughoudend zijn. De ‘cookiewet’ is techniekneutraler dan veel mensen denken en dat kan zowel goed als slecht zijn. Principieel gezien is het goed en belangrijk dat providers die data op je computer willen opslaan of uitlezen, je toestemming moeten hebben en goede informatie moeten verstrekken. Bij advertentienetwerken die je over meerdere sites volgen, wordt vermoed dat de Wbp van toepassing is, zodat je “ondubbelzinnige toestemming” moet verlenen.”

Fulco Blokhuis: “Voorlopig niet zoveel. De wet wordt pas vanaf 2013 gehandhaafd. De regering wil de Europese ontwikkelingen van de do-not-track button afwachten.”

“Degene die zich netjes aan de wet houden zullen goed moeten bijhouden van wie ze toestemming hebben gekregen. De ISP die graag nog over de data van de gebruikers willen beschikken zonder toestemming, zullen zoveel mogelijk de informatie opslaan op apparatuur die niet van de internetter is. “

“Is het uitvoerbaar? Hoe ga je de toestemming vragen van de internetter. Het is de vraag hoe de markt hiermee om zal gaan. Waarschijnlijk zal de markt snel met andere manieren komen om toch die waardevolle data te oogsten.”

“Handhaafbaar? Ik vraag mij ook erg af of de wet goed te handhaven word. Hoe ga je het bij buitenlandse partijen, bijvoorbeeld uit de VS? Dat creëert oneerlijke concurrentie.”

Welke veranderingen gaan er door het aannemen van de wet in de sector plaatsvinden?

Ot van Daalen: Het internet is zo bijzonder omdat het open is. De wet is een belangrijke voorwaarde om het internet open te houden. Als het goed is, verandert er dus niet veel door netneutraliteit. Het zonder toestemming volgen van mensen op internet mag niet meer zo maar, dus dat betekent dat die bedrijven nu toestemming moeten vragen van internetters.”

Fulco Blokhuis: “Ze moeten creatiever worden om zich te onderscheiden. Ze mogen verkeer niet belemmeren of vertragen. Maar ze mogen misschien  wel bepaalde diensten gratis of goedkoper doorgeven. Facebook gratis bij je 1Gb abonnement, of zo.”

“Het is dan de vraag of dat is toegestaan. Hoe moeten we artikellid 7.4a lid 3 gaan duiden:
Aanbieders van internettoegangsdiensten stellen de hoogte van tarieven voor  internettoegangsdiensten niet afhankelijk van de diensten en toepassingen die via deze diensten worden aangeboden of gebruikt.”

Moeten ISP’s bepaalde diensten of zaken nu goed tegen het licht houden?

Matthijs van Bergen: “ISP’s moeten zich twee keer achter de oren krabben als ze op wat voor manier dan ook internetverkeer (zowel protocollen als toepassingen) belemmeren of vertragen en (laten) nagaan of ze daar wel een legitieme reden voor hebben.”

“IBSP’s moeten netjes uitleggen wat ze met gegevens van gebruikers doen en daar toestemming voor vragen. Dat stimuleert aanbieders om zich te proberen te verplaatsen in de klant. Dat kan  tot betere diensten als geheel leiden.”

Fulco Blokhuis: “Ze zullen kritisch moeten kijken naar hun verdienmodellen. De telco’s verdienen minder aan de tikken (tel en sms) en kwamen daarom vorig jaar al met diverse nieuwe bundels. Overigens doet de NMa onderzoek naar verboden prijsafspraken bij KPN, Vodafone en T-Mobile.”

“En als ze nu onderscheid willen maken naar de inhoud van het verkeer moeten ze kritisch kijken of de wet dit wel is toegestaan.”


Bijlagen: wetsartikelen 7.4a en 11.7a

Artikel 7.4a

  • 1.Aanbieders van openbare elektronische communicatienetwerken waarover internettoegangsdiensten worden geleverd en aanbieders van internettoegangsdiensten belemmeren of vertragen geen diensten of toepassingen op het internet, tenzij en voor zover de betreffende maatregel waarmee diensten of toepassingen worden belemmerd of vertraagd noodzakelijk is:
  • a.om de gevolgen van congestie te beperken, waarbij gelijke soorten verkeer gelijk worden behandeld;
  • b.ten behoeve van de integriteit en de veiligheid van het netwerk en de dienst van de betrokken aanbieder of het randapparaat van de eindgebruiker;
  • c.om de doorgifte van ongevraagde communicatie als bedoeld in artikel 11.7, eerste lid, aan een eindgebruiker te beperken, mits de eindgebruiker daarvoor voorafgaand toestemming heeft verleend;
  • d.ter uitvoering van een wettelijk voorschrift of rechterlijk bevel; of
  • e.om tegemoet te komen aan een uitdrukkelijk verzoek van de abonnee om diensten of toepassingen op grond van door de abonnee gespecificeerde ideologische motieven te belemmeren, mits de aanbieder de abonnee voor dit verzoek geen geldelijk of ander voordeel biedt en de aanbieder de mogelijkheid om aan een dergelijk verzoek te voldoen reeds voor 1 juni 2011 aanbood.
  • 2.Indien een inbreuk op de integriteit of veiligheid van het netwerk of de dienst of een randapparaat van een eindgebruiker, bedoeld in het eerste lid, onderdeel b, wordt veroorzaakt door verkeer afkomstig van een randapparaat van een eindgebruiker, doet de aanbieder voorafgaand aan het nemen van een maatregel waarmee het verkeer wordt belemmerd of vertraagd, melding aan de betrokken eindgebruiker, zodat de eindgebruiker de gelegenheid heeft de inbreuk te staken. Wanneer dit wegens de vereiste spoed niet voorafgaand aan het nemen van de maatregel mogelijk is, doet de aanbieder zo snel mogelijk melding van de maatregel. Wanneer het een eindgebruiker van een andere aanbieder betreft is de eerste volzin niet van toepassing.
  • 3.Aanbieders van internettoegangsdiensten stellen de hoogte van tarieven voor internettoegangsdiensten niet afhankelijk van de diensten en toepassingen die via deze diensten worden aangeboden of gebruikt.
  • 4.Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen nadere regels worden gesteld met betrekking tot het bepaalde in het eerste tot en met derde lid. De voordracht voor een krachtens dit lid vast te stellen algemene maatregel van bestuur wordt niet eerder gedaan dan vier weken nadat het ontwerp aan beide kamers der Staten-Generaal is overgelegd.
  • 5.Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen ter voorkoming van een achteruitgang van de dienstverlening en een belemmering of vertraging van het verkeer over openbare elektronische communicatienetwerken, nadere minimumvoorschriften inzake de kwaliteit van openbare elektronische communicatiediensten worden gesteld aan aanbieders van openbare elektronische communicatienetwerken.

Artikel 11.7a

  • 1.Onverminderd de Wet bescherming persoonsgegevens dient een ieder die door middel van elektronische communicatienetwerken toegang wenst te verkrijgen tot gegevens die zijn opgeslagen in de randapparatuur van een gebruiker dan wel gegevens wenst op te slaan in de randapparatuur van de gebruiker:
  • a.de gebruiker duidelijke en volledige informatie te verstrekken overeenkomstig de Wet bescherming persoonsgegevens, en in ieder geval omtrent de doeleinden waarvoor men toegang wenst te verkrijgen tot de desbetreffende gegevens dan wel waarvoor men gegevens wenst op te slaan, en
  • b.van de gebruiker toestemming te hebben verkregen voor de desbetreffende handeling. Een handeling als bedoeld in de aanhef, die tot doel heeft gegevens over het gebruik van verschillende diensten van de informatiemaatschappij door de gebruiker of de abonnee te verzamelen, combineren of analyseren voor commerciële, charitatieve of ideële doeleinden, wordt vermoed een verwerking van persoonsgegevens te zijn, als bedoeld in artikel 1, onderdeel b, van de Wet bescherming persoonsgegevens.
  • 2.De in het eerste lid, onder a en b, genoemde vereisten zijn ook van toepassing in het geval op een andere wijze dan door middel van een elektronisch communicatienetwerk wordt bewerkstelligd dat via een elektronisch communicatienetwerk gegevens worden opgeslagen of toegang wordt verleend tot op het randapparaat opgeslagen gegevens.
  • 3.Het bepaalde in het eerste en tweede lid is niet van toepassing, voor zover het de technische opslag of toegang tot gegevens betreft met als uitsluitend doel:
  • a.de communicatie over een elektronisch communicatienetwerk uit te voeren, of
  • b.de door de abonnee of gebruiker gevraagde dienst van de informatiemaatschappij te leveren en de opslag of toegang tot gegevens daarvoor strikt noodzakelijk is.
  • 4.Bij algemene maatregel van bestuur kunnen in overeenstemming met Onze Minister van Veiligheid en Justitie nadere regels worden gegeven met betrekking tot de in het eerste lid, onder a en b, genoemde vereisten. Het College bescherming persoonsgegevens wordt om advies gevraagd over een ontwerp van bedoelde algemene maatregel van bestuur

Over Redactie ISP Today

ISP Today is het Nederlandstalige platform voor de Internet Service Providers in Nederland. We presenteren nieuws van redactionele kwaliteit met relevantie voor de Nederlandse ISP community. Internet Service Providers en met name de mensen daarachter staan centraal op ISP Today.