Iedereen is verdacht

2013 is het jaar van de grote privacyschendingen door overheden. Vooral het Ministerie van Veiligheid en Privacyschendingen (Justitie durf ik het niet meer te noemen, want dat zou vooronderstellen dat Grondrechten belangrijk worden gevonden, daar die immers de hoogste wet zijn in Nederland) is er sterk in. Minister Opstelten kreeg er zelfs (alweer) een Big Brother Award voor. Dit keer kreeg hij hem voor het idee om terughacken legaal te maken, sites offline te halen en drones in te zetten voor politiewerk. Twee jaar eerder won hij hem voor het plan om alle kentekens te laten scannen en vier weken op te slaan.

Overigens zijn dat niet de enige privacyschendende wapenfeiten van de Minister in 2013. Laconiek reageerde hij op het bericht dat de AIVD internetfora hackt en leegtrekt om lukraak personen te vinden die zich mogelijk verdacht zouden gedragen, alles in het kader van terrorismebestrijding. Want, zo stelt hij, de AIVD handelt echt binnen de grenzen van de wet. De Minister vergeet er voor het gemak bij te vertellen dat het hacken alleen is toegestaan in die gevallen dat er sprake is van identificerende kenmerken waarmee een doelwit aangewezen kan worden. Door gebruik te maken van een sleepnettechniek is er helemaal geen sprake van identificerende kenmerken. Iedereen is verdacht.

En dan gaan we verder. Opstelten lanceert ook het plan om alle reisgegevens van Nederlanders op te slaan in een database. Daarmee zouden dan zo’n 100 mogelijke jihadisten beter in de gaten gehouden kunnen worden. Diezelfde jihadisten worden trouwens al in de gaten gehouden door de AIVD. Dus, om 100 potentiele jihadisten te kunnen volgen (die sowieso al gevolgd worden), worden de gegevens van 16 miljoen Nederlanders in een database gedropt. Iedereen is verdacht. Ik zeg: DROP DATABASE database_16miljoennederlanders.

Opstelten zegt overigens wel elke keer nadrukkelijk dat hij grondrechten heel belangrijk vindt. Zo meldde hij dat onder meer in de berichtgeving rondom zijn plan om MKB en zelfstandigen vrij te stellen van de verplichtingen onder privacywetgeving. “Het ontgaat mij uiteraard niet dat de bescherming van persoonsgegevens een grondrecht is. Dit grondrecht is, zoals bekend, niet absoluut, maar moet steeds worden afgewogen tegen andere betrokken belangen […]”. Ik weet niet hoe de Minister weegt, maar het lijkt wel alsof niet alle relevante feiten meespelen. Je hebt namelijk niet zo heel veel mensen nodig om heel veel persoonsgegevens te verwerken, dat kan een klein bedrijf heel prima door slim goede technologie in te zetten.

En dan gaan we nog weer verder. De Minister vindt het namelijk prima dat de Belastingdienst brede kentekenbevragingen doet. Want, privacy komt pas echt in het geding als je gebruik maakt van gerichte kentekenbevragingen. Het opvragen van alle gegevens is een goede zaak, aldus de Minister, want door gericht te vragen zouden die parkeerboeren weten wie mogelijk onderzocht wordt door de Belastingdienst. Ja, dat lijkt me juist, de privacy van alle autoparkerende Nederlanders schenden om die van een paar te beschermen. Iedereen is verdacht.

Nog even over die database met kentekengegevens van Opstelten, u weet wel, daar waar die Big Brother Award twee jaar geleden voor is gekregen. De Minister vindt het anno 2013 namelijk best een goed idee om die database ook te gebruiken om getuigen op te sporen. Althans, voorlopig zal hij dat niet willen doen, maar hij zal het in ieder geval niet uitsluiten. Dus, die database waarin iedereen verdacht is, gaat in de toekomst ook ingezet worden om mensen die nergens van verdacht worden op te sporen? Ik ben benieuwd hoe lang “voorlopig” zal duren. 2014 wordt vast een hoogst interessant jaar voor Veiligheid en Privacyschendingen.


Rachel Marbus is Privacy Officer bij de Nederlandse Spoorwegen.

Dit artikel verscheen op 2 december 2013 op het kennisplatform van Cqure en is met toestemming van de auteur op ISP Today gepubliceerd.

Over Rachel Marbus

Laatste artikelen