Van filteren naar verwijderen

Als politici spreken over internet komen bijna altijd de begrippen filtering en verbieden aan de orde. Voor- en tegenstanders kunnen duidelijk de kans niet laten lopen daar hun zegje over te doen. Vanuit het perspectief van de politicus begrijpelijk, want als er een onderwerp goed is om de pers mee te halen en de eigen achterban mee te krijgen is het dat wel.

Niets nieuws onder de zon
De motieven die pleiten voor of tegen filtering en verbieden zijn niet nieuw. Terugkijkend naar inmiddels 15 jaren van discussie over dit onderwerp kan worden gesteld dat ze ook niet gewijzigd zijn. Voorstanders vinden dat het internet geen rechtsvrije ruimte mag zijn. Tegenstanders wijzen op de bestaande wetgeving en methoden om overlast en misdrijven tegen te gaan en stellen  dat die ook geschikt is om te worden toegepast in de virtuele wereld.

Wat er in de loop der jaren wel is veranderd, is de aanleiding om de discussie te voeren. Waar het in het begin vooral draaide om het tegengaan van klassieke strafbare feiten, zoals de verspreiding van kinderporno is er de laatste jaren een heel scala aan redenen bij gekomen. Haatsites, sites die terrorisme faciliteren, casinosites of portals die content distribueren zonder toestemming van de makers bestonden in de jaren negentig nog (bijna) niet.

Wetgeving
De ontwikkelingen en de vermeende impact van die laatste categorieën websites hebben de discussies over filtering en verbieden in brede zin niet alleen aangewakkerd, inmiddels is in een aantal landen wetgeving van kracht die specifiek de aanwezigheid van informatie via dergelijke sites strafbaar stelt of op een andere wijze tegengaat.

Op zich is die wetgeving in die landen niet eens op veel bezwaar gestuit, pleiten tegen het bestrijden van sites die bijvoorbeeld terrorisme promoten maakt ook niet veel kans op slagen. Bedenkelijk is echter dat in het kielzog van die specifieke wetgeving door zowel politici, ambtenaren als vermeende belanghebbenden gepleit wordt steeds meer andere vormen van online content aan te pakken die strafbare feiten mogelijk maken dan wel voor schijnbaar onacceptabele overlast zorgen.

Filtering
Het aantal voorbeelden van dit soort wetgeving, herenakkoorden of branche afspraken is inmiddels omvangrijk. In Nederland kan de pogingen het kinderporno filter geïntroduceerd te krijgen hiertoe worden gerekend. Een poging die gelukkig is mislukt. Gelukkig, niet omdat het onderwerp onbelangrijk zou zijn, bezit en verspreiding van kinderporno is terecht strafbaar gesteld. De voorgestelde werkwijze was echter totaal niet controleerbaar en vooral bewezen ineffectief.

Filtering werkt namelijk niet, behalve als een overheid maatregelen neemt zoals in China, waar al het binnenkomend en uitgaand verkeer wordt gemonitord en een gigantische firewall het internet permanent afschermt voor ongewenste informatiestromen. Of er dan nog sprake is van internet of van intranet is daarbij een interessante gedachte.

Variatie op filtering
Van een andere orde, maar daarom niet minder verontrustend, zijn de pogingen van de contentindustrie bepaalde websites via de rechter geblokkeerd te krijgen. Die weg is ook al – met wisselend succes bewandeld – door advocaten van meubelmakers die op die manier voorkomen dat imitaties van klassieke design vanuit Italië de Nederlandse markt bereiken. De eis die hierbij wordt gesteld is in de regel tweeledig. Accessproviders dienen een bepaalde soort content voor alle abonnees te weren en de aanbieders van de content mogen de websites niet meer toegankelijk maken voor IP reeksen uit een bepaalde regio. Dat is dus een variatie op het thema filtering die evenmin effectief is, omdat er nog zoiets bestaat als proxies .

Trend
Maar goed, wat is dan wel een effectieve methode de verspreiding van strafbare content tegen te gaan? Met die vraag heeft men zich in Duitsland ook al langer beziggehouden. Daar was de aanleiding meer dan kinderporno, op de achtergrond speelt daar nog mee de permanente bestrijding van sites die het nationaal socialisme loven. En de discussie is naar niet alleen op landelijk niveau gevoerd, ook in de deelstaten hebben politiek, ambtenaren, providers en gebruikers-vertegenwoordigers zich met de materie bemoeid.

Dat heeft uiteindelijk geleid tot het landelijke uitgangspunt dat strafbare content bij voorkeur niet moet worden gefilterd. Effectiever en ook juridisch beter is het afsluiten van de content (“Löschen statt Sperren” ). Heel concreet: de server wordt bij de hoster uit het rek getrokken. In Duitsland zelf en op basis van internationale samenwerking ook in het buitenland.

En precies dat is wat we dan ook in toenemende mate in Nederland en elders in de EU zullen zien gebeuren, optreden van justitie richting de hosters of datacenters. Die ingreep is vervelend voor de hoster of het datacenter dat de busjes voor de deur ziet verschijnen, maar wel een ontwikkeling die onafwendbaar is.


Rashid Niamat is sinds 2007 zelfstandig adviseur in strategieontwikkeling, implementatievraagstukken en communicatie trajecten rond e-activiteiten en samenwerkingen. Rashid houdt trouw een boeiend weblog bij over de internetmarkt.

Over Rashid Niamat

Laatste artikelen