Mag de politie een Blackshades-command en control server hacken?

Het Team High Tech Crime van de Nederlandse politie is een server van Blackshades binnengedrongen en heeft op die manier informatie veiliggesteld, meldde Nutech onlangs. Dit in het kader van een strafrechtelijk traject tegen de beheerders, waarbij ook invallen in 34 Nederlandse huizen werden gedaan. Hoogst opmerkelijk, want er is nog steeds geen wettelijke grondslag voor het binnendringen van servers door de politie.

Blackshades is een remote access tool dat als malware wordt verspreid om zo op afstand geïnfecteerde computers te kunnen overnemen. Eén van de features is het gijzelen van bestanden totdat er wordt betaald, een steeds populair wordende truc.

Om dergelijke netwerken te kunnen beheren, zijn zogeheten command & control servers nodig. En het Team High Tech Crime wist toegang te krijgen tot deze servers, ongeveer zoals ze deden in 2010 met het Bredolab-netwerk.

Er was toen veel discussie of dat wel mag eigenlijk, hackende politie. Het idee is namelijk dat de politie niets mag, tenzij dit wettelijk geregeld is. (En nou ja, kleine dingen die de grondrechten van de burger niet raken zijn toegestaan in artikel 3 Politiewet). En nergens in de wet staat dat ze in mogen breken in een c&c server van een criminele botnetbeheerder.

Er ligt al een tijdje een wetsvoorstel Computercriminaliteit III waarin expliciet een dergelijke bevoegdheid opgenomen is:

1. In geval van verdenking van een [ernstig misdrijf] kan de officier van justitie, indien het onderzoek dit dringend vordert, bevelen dat een opsporingsambtenaar als bedoeld in artikel 141, onder b, of een buitengewoon opsporingsambtenaar als bedoeld in artikel 142, eerste lid, onder b, binnendringt in een geautomatiseerd werk of een daarmee in verbinding staande gegevensdrager, bij de verdachte in gebruik, en met een technisch hulpmiddel onderzoek doet …

De Memorie van Toelichting noemt dit een “nieuwe bevoegdheid voor opsporingsambtenaren”. En dat geeft gelijk een leuk juridisch argument: als het in een nieuwe wet toegestaan wordt, dan is het onder de huidige dús niet toegestaan.

In het Nutech-artikel wordt gemeld dat de rechter-commissaris hiervoor een machtiging heeft afgegeven. Leuk, maar onder welk artikel dan? Ik kan niet bedenken welk wetsartikel men hiervoor zou inzetten. Hooguit het in beslag nemen van de server en deze dan doorzoeken. Dat mag al, hoewel je dan wel fysiek de server mee moet kunnen nemen. En dat is volgens mij niet gebeurd.

We hebben het hier al over gehad maar zou het een goed idee zijn, zo’n hackbevoegdheid?


Arnoud Engelfriet is partner bij ICTRecht sinds juni 2008. Hij is gespecialiseerd in internetrecht waar hij zich al sinds 1993 mee bezighoudt. Met zijn informatica-achtergrond richt hij zich graag op complexe technisch/juridisch ICT-vraagstukken en softwarelicenties (met name open source). Zijn website Ius mentis is één van de populairste van Nederland over ICT en recht.

Dit artikel verscheen op 22 mei 2014 op de blog Arnoud en is met toestemming van de auteur op ISP Today gepubliceerd.

Over Arnoud Engelfriet

Arnoud Engelfriet is partner bij ICTRecht sinds juni 2008. Hij is gespecialiseerd in internetrecht waar hij zich al sinds 1993 mee bezighoudt.

Met zijn informatica-achtergrond richt hij zich graag op complexe technisch/juridisch ICT-vraagstukken en softwarelicenties (met name open source). Zijn website Ius mentis is één van de populairste van Nederland over ICT en recht.